Vijfde Dijksterhuislezing op Koning Willem ll College

Op woensdag 3 maart wordt voor de vijfde maal de Dijksterhuislezing georganiseerd op het Koning Willem ll College in Tilburg. Thema dit jaar: ‘Wetenschap in de rechtszaal’.

De Schiedamse parkmoord (2000)
Kees B. had drie jaar gezeten voor een moord die hij niet begaan had. Kees B. bekende, ontkende later, maar werd veroordeeld. Hij werd in 2004 in vrijheid gesteld omdat een nieuwe verdachte, aangehouden voor een ander vergrijp, en passant ook deze moord bekende. Zijn DNA kwam overeen met dat onder de nagels van het slachtoffer.
Dr. M. Jelicek, neuropsycholoog aan de Universiteit Maastricht: “Kees was in de buurt en is pedoseksueel. Hij was een goede verdachte. Hij is vervolgens zo langdurig verhoord dat hij heeft bekend.”  Er was naar het gewenste antwoord toe geredeneerd.

De Assense wurgmoord (2001)
Een man brengt zijn vrouw om het leven nadat ze hem van incest had beschuldigd. Hij komt pas bij zinnen in de tuin, zittend naast zijn dode vrouw. De man verklaart later zich niets te kunnen herinneren.  Hij wordt vrijgesproken omdat ‘deskundigen’ -een zenuwarts, een psycholoog en een psychiater- verklaren dat dit mogelijk is.
Prof. Merkelbach (Universiteit Maastricht) noemt dat onwaarschijnlijk omdat ‘acute dissociatie’ hooguit enkele seconden duurt. De dader moet minutenlang in de weer zijn geweest.

De zaak Lucia de B
Deze verpleegkundige, genoemd de Engel des Doods,  werd in 2007 uiteindelijk veroordeeld tot levenslang voor 7 moorden en 3 pogingen tot moord. Deze berustte volgens Metta de Noo en haar broers Ton en Bram Derksen op een justitiële dwaling. Een groeiende groep wetenschappers ondersteunde hun onderzoek en betuigde dat de door justitie gehanteerde onderzoeksmethodes niet wetenschappelijk verantwoord waren. Een aantal onderzoekscommissies, o.a. geleid door prof. Y. Buruma, concludeerde dat er tijdens de rechtsgang sprake was geweest van ernstige tekortkomingen. In april 2008 is Lucia de B. na zes jaar vrijgelaten. De zaak ligt momenteel bij het Gerechtshof in Arnhem. 

Ze zijn niet meer weg te denken uit de rechtbank: deskundigen. Wetenschappers die door het openbaar ministerie, advocaten of rechters de rechtszaal worden binnengehaald om uit te leggen wat er precies is gebeurd, of gebeurd kan zijn. Toxicologische rapportages, psychologische onderzoeken en statistische analyse zijn aan de orde van de dag in het strafrecht. Probleem is hoe hier mee om te gaan in de rechtszaal. Wordt er in alle gevallen gebruik gemaakt van moderne inzichten en technieken? Zijn ze betrouwbaar genoeg? Worden getuige-deskundigen niet te vaak ad hoc gekozen zonder dat hun vakkennis duidelijk is? Is een rechter in staat de deskundige en zijn verhaal op waarde te schatten? Is het niet beter, net als in andere landen formele lijsten van getuige-deskundigen op te stellen? Ervaringen opgedaan in de Puttense en Deventer moordzaken, de Schiedammer Parkmoord en de zaak Lucia de B. gaven recentelijk genoeg stof tot discussie.

De volgende sprekers stellen de kwestie aan de orde:

Dr. Robbert Jan Verkes, psychiater verbonden aan het Universitair Medisch Centrum Nijmegen, onderzoekt tbs-ers in een hersenscanner en speurt naar afwijkingen in het brein;

Prof. mr. Ybo Buruma, hoogleraar strafrecht in Nijmegen en plaatsvervangend raadsheer aan het Gerechtshof Arnhem, is een van de bekendste strafjuristen in Nederland. Hij publiceert over uiteenlopende onderwerpen en is een gewild spreker in de media;

Prof. dr. Hans Crombag, emeritus-hoogleraar rechtspsychologie aan de universiteiten van Antwerpen, Leiden en Maastricht, levert bij tijd en wijle felle kritiek op het Nederlands rechtssysteem.

Na afloop kan met een drankje nog nagepraat worden. In 2005 werd gestart met het symposium B en de muze, jaarlijks vervolgd met de Dijksterhuislezingen Religie en Wetenschap, Levend Klassiek, de Media en het wereldbeeld, Sprekend een dier en nu dus Wetenschap in de rechtszaal. Het lukt de school steeds om sprekers van naam uit te nodigen om het thema met hun eigen verhaal te ondersteunen. Zo waren in de afgelopen jaren o.a.  Vincent Icke, Bas Haring, Ronald Giphart, Robert Dijkgraaf, momenteel voorzitter van de Koninklijk Academie van Wetenschappen (KNAW), Frits van Oostrom, voormalig voorzitter KNAW, Fik Meijer, Marc Chavannes, Maarten van Rossum en Tijs Goldschmidt te gast.

Met de ‘Dijksterhuislezing’ probeert het Koning Willem ll College jaarlijks leerlingen, personeel, ouders en genodigden te plezieren. Een kijkje in de keuken van het wetenschappelijk onderwijs en de wetenschap zelf, uitdagend en interessant.

Met deze lezingen eert de school op bescheiden wijze dr. E.J. Dijksterhuis (1892-1965), oud-leerling en gedurende meer dan dertig jaar (1919-1953) docent wiskunde, natuurkunde en kosmografie aan het Koning Willem ll College, later hoogleraar wetenschapsgeschiedenis in Leiden en Utrecht. In 1952 won hij de P.C. Hooftprijs voor beschouwend proza voor zijn boek De mechanisering van het wereldbeeld. Daarin beschrijft hij hoe we in de loop der geschiedenis de dingen steeds minder als ‘bezield’ zijn gaan zien en relaties en gedragingen steeds rationeler verklaren. Hij wilde natuurwetenschappers doordringen van de historische bepaaldheid van de ontwikkeling van hun wetenschap en A-wetenschappers meer bewust maken van de waarde en betekenis van de natuurwetenschappen. De kloof tussen A en B moet overbrugd worden. De lezingen staan dan ook zoveel mogelijk in dit teken.

Geïnteresseerden van buiten de school kunnen via info@willem2.nl informeren naar beschikbare plaatsen.